Chủ tịch Hồ Chí Minh với sự nghiệp giáo dục Việt Nam
Thứ Ba, ngày 22 tháng 11 năm 2016 - 14:57
Nhân dịp kỷ niệm 34 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 - 20/11/2016), Ban Quản lý Quảng trường Nguyễn Tất Thành xây dựng và triển khai thực hiện nội dung chuyên đề: "Chủ tịch Hồ Chí Minh với sự nghiệp Giáo dục Việt Nam" qua những bài viết, bài nói của Người.

 "Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần vào công học tập của các cháu". Đó là đoạn viết trong bức thư Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi học sinh cả nước nhân ngày khai trường đầu tiên của nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, tháng 9 năm 1945.

Trong suốt chặng đường lịch sử phát triển của dân tộc Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm tới công tác giáo dục và đào tạo. Người coi "Giáo dục là cốt sách hàng đầu" trong quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Bởi theo Người "một dân tộc dốt là một dân tộc yếu", "dốt thì dại, dại thì hèn". Chính vì vậy, Người luôn luôn nhắc nhở toàn Đảng, toàn dân ta phải chăm lo đến sự nghiệp giáo dục của nước nhà.

Năm 1945, Cách mạng tháng Tám thành công đã mở ra một kỷ nguyên mới, kỷ nguyên độc lập, hòa bình, dân chủ. Theo đó, một nền giáo dục mới đã được hình thành, đem lại các giá trị tinh thần tốt đẹp, mới mẻ cho nhân dân Việt Nam. Và người sáng lập ra nền giáo dục mới ấy, không ai khác, đó là Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Sau Lễ tuyên bố độc lập, trong phiên họp đầu tiên của Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (3-9-1945), Chủ tịch Hồ Chí Minh trình bày những nhiệm vụ cấp bách cần giải quyết ngay. Trong đó, vấn đề thứ hai là "nạn dốt". Nạn mù chữ của nhân dân ta được Người coi là một thứ giặc nguy hại không kém gì giặc ngoại xâm. Vì vậy, Người đề nghị mở ngay một chiến dịch diệt dốt và đích thân phát động chiến dịch “Chống nạn mù chữ”, coi đó là bước đột phá đầu tiên để nâng cao dân trí..

Ngày 8-9-1945, Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 17-SL, thành lập Nha bình dân học vụ, qui định nhiệm vụ của Nha là lo việc học cho nhân dân, Sắc lệnh số 19-SL, qui định hạn trong 6 tháng, làng nào, thị trấn nào cũng phải có lớp học, ít nhất là 30 người theo học; Sắc lệnh số 20/SL, ban bố việc học chữ quốc ngữ là "bắt buộc và không mất tiền" 3, hạn một năm tất cả mọi người Việt Nam từ 8 tuổi trở lên phải biết đọc, biết viết chữ Quốc ngữ. Trong Thư gủi học sinh, Hồ Chí Minh đã khẳng định tầm quan trọng của việc học tập, nâng cao dân trí: "Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em”. Ngaỳ 4-10-1945, trong "Lời kêu gọi chống nạn thất học”, Hồ Chí Minh nhấn mạnh "một trong những công việc phải thực hiện cấp tốc trong lúc này là nâng cao dân trí", "Người chưa biết chữ có nghĩa vụ phải học tập, người biết chữ phải có nghĩa vụ dạy những người chưa biết chữ. Vợ chưa biết thì chồng bảo, cha mẹ không biết thì con bảo, phụ nữ lại càng cần phải học".

Ngày 10-10-1945, Hồ Chí Minh đã ra sắc lênh 14/SL lập một Hội đồng cố vấn học chính. Ngày 25-11-1945, Trung ương Đảng đã ra chỉ thị “Kháng chiến kiến quốc", trong đó vạch rõ nhiệm vụ của giáo dục là: “mở đại học và trung học, cải cách việc học theo tinh thần mới, bài trừ cách học nhồi sọ”. Ngày 9-7-1946, Hồ Chí Minh ban hành Sắc lệnh số 119/SL thành lập Bộ Quốc gia Giáo dục. Tiếp đó ngày 10-8-1946, ra Sắc lệnh số 146/SL và Sắc lệnh số 147/SL khẳng định những nguyên tắc căn bản của nền giáo dục mới và mục đích tôn chỉ của nó. Tại Sắc lệnh 146/SL, Chủ tịch Chính phủ đã qui định ba nguyên tắc căn bản của nên giáo dục mới là: đại chúng hoá, dân tộc hoá và khoa học hoá, theo tôn chỉ phụng sự lý tưởng quốc gia và dân chủ 4. Nền giáo dục mới theo qui định của sắc lệnh nói trên gồm ba bậc học: Bậc học cơ bản gồm 4 năm và bắt đầu từ 1950 sẽ là bậc học cưỡng bách; Bậc học trung học và chuyên nghiệp; Bậc học đại học. Sắc lệnh 147/SL đã ấn định thêm những điều khoản pháp chế để thực hiện bậc học cơ bản, không phải trả tiền, các môn học dạy bằng tiếng Việt ở tất cả các bậc từ tiểu học đến đại học, trong tất cả các bộ môn khoa học: khoa học xã hội, khoa học tự nhiên và kỹ thuật. Chính phủ cũng định ra một chương trình giáo dục, tổ chức ngạch thanh tra và lập hội đồng sách giáo khoa…

Chiến dịch Việt Bắc Thu Đông 1947 thắng lợi đã đập tan âm mưu “đánh nhanh thắng nhanh” của thực dân Pháp. Yêu cầu về một cuộc kháng chiến toàn dân, toàn diện và lâu dài được nâng lên một bước. Trước tình hình đó, Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng mở rộng, họp tháng 1-1948 đã vạch rõ biện pháp cải tiến, đổi mới cách dạy và học.

Năm học 1948-1949, nền giáo dục gặp nhiều khó khăn do tình hình chiến sự. Việc dạy và học không đồng đều giữa các Liên khu bởi có nơi tình hình yên ổn, có nơi lại bị địch bắn phá. Để đảm bảo sự phát triển của giáo nước nhà, ngày 4-1-1949, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh 102/SL lập Hội đồng Giáo dục giúp cho Bộ Quốc gia Giáo dục ấn định chính sách và kế hoạch giáo dục. Việc Người ký Sắc lệnh này rất kịp thời và sáng suốt, đồng thời thể hiện sự quan tâm đối với giáo dục của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Ngày 2-3-1949, Bộ Quốc gia Giáo dục triệu tập Hội nghị Giáo dục tại Việt Bắc, định hướng giáo dục cũng như các ngành khác phải hoạt động mạnh hơn nữa cả về số lượng và chất lượng để tham gia vào công cuộc kháng chiến, động viên tinh thần của toàn thể nhân viên với giáo giới và học sinh, để có thể tham gia vào công cuộc kháng chiến một cách thiết thực hơn.

Ngày 2-2-1950, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 20/SL quyết định tổng động viên nhân lực, vật lực, tài lực của toàn thể nhân dân để tiến tới tổng phản công. Do đó, giáo dục càng chịu ảnh hưởng sâu sắc của cuộc kháng chiến. Theo tinh thần của Chủ tịch Hồ Chí Minh, lớp lớp thanh niên rời mái trường, tự nguyện tham gia chiến trường.

Thời gian này, vấn đề cải cách giáo dục một lần nữa lại được đặt ra. Ngay từ tháng 7-1948, trong thư gửi Hội nghị giáo dục toàn quốc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có định hướng về cải cách giáo dục cho phù hợp với tình hình mới: “Chúng ta cần phải có một nền giáo dục kháng chiến và kiến quốc” nên cần triệt để sửa đổi chương trình, cần có sách theo tinh thần mới, thay đổi cách dạy, đào tạo cán bộ theo tôn chỉ kháng chiến và kiến quốc. Có thể nói, cải cách giáo dục tuy chỉ được chuẩn bị trong thời gian rất ngắn trong hoàn cảnh chiến tranh nhưng đã giải quyết được những vấn đề cơ bản của cuộc đổi mới giáo dục cho phù hợp với tình hình đất nước lúc bấy giờ.

Trong thư gửi Hội nghị giáo dục toàn quốc lần thứ ba, tháng 7-1951, Chủ tịch Hồ Chí Minh một lần nữa khẳng định mục tiêu giáo dục là phải “chú ý làm thế nào cho việc giáo dục liên kết với đời sống của nhân dân, với công cuộc kháng chiến và kiến quốc của dân tộc. Làm thế nào để phối hợp việc giáo dục của trường học với việc tuyên truyền và giáo dục chính trị chung của nhân dân”. Hội nghị giáo dục lần này cũng đề ra phương châm giáo dục phục vụ kháng chiến chủ yếu là tiền tuyến, giáo dục phục vụ nhân dân chủ yếu là công nông binh, giáo dục phục vụ sản xuất chủ yếu là nông nghiệp. Trường học cần phải hòa mình vào công cuộc kháng chiến, kiến quốc của dân tộc, phải tích cực tham gia vào hoạt động giáo dục và tuyên truyền cách mạng.

Với Chủ tịch Hồ Chí Minh, học hỏi là một việc phải tiếp tục suốt đời. Vì vậy, khi nói chuyện với các anh em ở lớp nghiên cứu chính trị khóa I của trường Đại học Nhân dân Việt Nam (1956), Bác đã căn dặn: Học hỏi là một việc phải tiếp tục suốt đời. Suốt đời phải gắn liền lý luận với công tác thực tế. Không ai có thể tự cho mình đã biết đủ rồi, biết hết rồi. Thế giới ngày ngày đổi mới, nhân dân ta ngày càng tiến bộ. Cho nên chúng ta phải tiếp tục học và hành để tiến bộ kịp nhân dân. Lênin khuyên chúng ta: Học, học nữa, học mãi. Mỗi người đều phải ghi nhớ và thực hành điều đó.

Trong nền giáo dục cách mạng, theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, người giáo viên có nhiệm vụ nặng nề và vẻ vang là đào tạo cán bộ cho nước nhà. Họ chính là những chiến sỹ trên mặt trận tư tưởng, văn hóa, có trách nhiệm truyền kiến thức, bồi đắp nhân cách, giáo dục phẩm chất cho thế hệ trẻ. Trong bài Phát biểu tại Trường Đại học sư phạm Hà Nội (tháng 10 năm 1964), Người nói: Dạy cũng như học phải chú trọng cả tài lẫn đức. Đức là đạo đức cách mạng. Đó là cái gốc, rất là quan trọng. Nếu không có đạo đức cách mạng thì có tài cũng vô dụng"[3]. Người nêu rõ: trong việc giáo dục và học tập, phải chú trọng đủ các mặt: đạo đức cách mạng, giác ngộ xã hội chủ nghĩa, văn hóa, kĩ thuật, lao động và sản xuất. Đây là những nội dung giáo dục hết sức cơ bản, gắn bó chặt chẽ với nhau, làm nền tảng cho sự phát triển con người Việt Nam.

Để hoàn thành được sứ mệnh vẻ vang đó, mỗi người thầy giáo, cô giáo phải không ngừng rèn luyện để luôn tiến bộ, phải có kiến thức và phương pháp giảng dạy tốt, có nhân cách đạo đức và có tình thương yêu học sinh, say mê với nghề nghiệp. Bác chỉ rõ trách nhiệm của người thầy giáo, cô giáo: "Giáo viên phải chú ý cả tài, cả đức, tài là văn hóa, chuyên môn, đức là chính trị. Muốn cho học sinh có đức thì giáo viên phải có đức ... Cho nên thầy giáo, cô giáo phải gương mẫu, nhất là đối với trẻ con".

Tư tưởng giáo dục của Chủ tịch Hồ Chí Minh và những hoạt động giáo dục của Người đã góp phần vạch ra phương hướng cơ bản cho chiến lược con người nói chung và chiến lược phát triển giáo dục nói riêng trong suốt mấy chục năm qua và trong những giai đoạn tiếp theo. Từ Ðại hội lần thứ VI (1986) đến Ðại hội lần thứ XII (2016) của Ðảng, cũng như  trong các văn kiện quan trọng của Ðảng và Nhà nước, giáo dục và đào tạo và luôn luôn được khẳng định là "quốc sách hàng đầu", là "động lực của sự phát triển đất nước".

Ngày nay, mặc dù đất nước ta đang bước vào thời kỳ hội nhập với sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ. Nhưng đạo học và truyền thống "tôn sư trọng đạo" vẫn luôn luôn được bảo tồn và phát triển. Nó đã trở thành một nếp sống văn hóa đi sâu vào tiềm thức của mỗi người dân Việt Nam. Tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về giáo dục sẽ mãi soi đường cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

 

Những bức thư Chủ tịch Hồ Chí Minh

gửi cho ngành Giáo dục (Từ 9/1945 đến 15/10/1968)

1. THƯ GỬI CÁC HỌC SINH

Các em học sinh,

Ngày hôm nay là ngày khai trường đầu tiên ở nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Tôi đã tưởng tượng thấy trước mắt cái cảnh nhộn nhịp tưng bừng của ngày tựu trường ở khắp các nơi. Các em hết thảy đều vui vẻ vì sau mấy tháng giời nghỉ học, sau bao nhiêu cuộc chuyển biến khác thường, các em lại được gặp thầy gặp bạn. Nhưng sung sướng hơn nữa, từ giờ phút này giở đi các em bắt đầu được nhận một nền giáo dục hoàn toàn Việt Nam. Trước đây cha anh các em, và mới năm ngoái cả các em nữa, đã phải chịu nhận một nền học vấn nô lệ, nghĩa là nó chỉ đào tạo nên những kẻ làm tay sai, làm tôi tớ cho một bọn thực dân người Pháp. Ngày nay các em được cái may mắn hơn cha anh là được hấp thụ một nền giáo dục của một nước độc lập, một nền giáo dục nó sẽ đào tạo các em nên những người công dân hữu ích cho nước Việt Nam, một nền giáo dục làm phát triển hoàn toàn những năng lực sẵn có của các em.

Các em được hưởng sự may mắn đó là nhờ sự hy sinh của biết bao nhiêu đồng bào các em. Vậy các em nghĩ sao? Các em phải làm thế nào để đền bù lại công lao của người khác đã không tiếc thân và tiếc của để chiếm lại nền độc lập cho nước nhà.

Các em hãy nghe lời tôi, lời của một người anh lớn lúc nào cũng ân cần mong mỏi cho các em được giỏi giang. Trong năm học tới đây, các em hãy cố gắng, siêng năng học tập, ngoan ngoãn, nghe thầy, yêu bạn. Sau 80 năm giời nô lệ làm cho nước nhà bị yếu hèn, ngày nay chúng ta cần phải xây dựng lại cơ đồ mà tổ tiên đã để lại cho chúng ta, làm sao cho chúng ta theo kịp các nước khác trên hoàn cầu. Trong công cuộc kiến thiết đó, nước nhà trông mong chờ đợi ở các em rất nhiều. Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em.

Đối riêng với các em lớn, tôi khuyên thêm một điều này: chúng ta đã đánh đuổi bọn thực dân, chúng ta đã giành được độc lập. Nhưng giặc Pháp còn lăm le quay lại. Chúng ỷ vào kẻ khác mạnh hơn mà gây sự với ta. Tất nhiên chúng sẽ bị bại, vì tất cả quốc dân ta đoàn kết chặt chẽ và một lòng chiến đấu cho giang sơn Tổ quốc. Phải sẵn sàng mà chống quân giặc cướp nước, đấy là bổn phận của mỗi công dân. Các em lớn chưa hẳn đến tuổi phải gánh công việc nặng nhọc ấy, nhưng các em cũng nên, ngoài giờ học ở trường, tham gia vào các Hội cứu quốc để tập luyện thêm cho quen với đời sống chiến sĩ và để giúp đỡ một vài việc nhẹ nhàng trong cuộc phòng thủ đất nước.

Tôi đã thành thực khuyên nhủ các em. Mong rằng những lời của tôi được các em luôn luôn ghi nhớ.

Ngày hôm nay, nhân buổi tựu trường của các em, tôi chỉ biết chúc các em một năm đầy vui vẻ và đầy kết quả tốt đẹp.

Chào các em thân yêu

                          Tháng 9-1945

HỒ CHÍ MINH

- Viết khoảng tháng 9-1945.

Tài liệu lưu tại Phòng lưu trữ Văn phòng Hội đồng Chính phủ.

- Bác Hồ với Giáo dục, NXB Giáo dục, tr 71-72.

 

2. THƯ GỬI TI GIÁO DỤC, CÁC HIỆU TRƯỞNG, GIÁO VIÊN VÀ CÁC CHÁU HỌC TRÒ KHU 10 (*)

(Nhờ Uỷ ban hành chính khu chuyển giao)

          Tôi rất vui lòng nghe Đặc phái đoàn của Chính phủ đi kinh lí về, báo cáo rằng:

          Nhân viên giáo dục và các học sinh khu 10 khá hoạt động, và có nhiều sáng kiến tham gia công cuộc kháng chiến.

          - Ở mỗi trường có 1 vườn tăng gia sản xuất.

          - Học trò trường trung học kháng chiến ở Đào Giã đã trồng được 30000 cây sắn.

          - Những trường tiểu học, các học trò đã trồng và đã lấy được khoai, ngô, sắn làm lương khô tặng bộ đội.

          Năm nay, các trường đang trồng rau, để bán lấy tiền giúp quỹ Thương binh và Mùa Đông kháng chiến.

          - Học trò trường Cao Xá (Hạc Trì) sáng thì học, chiều thì giúp việc xã hội trong các làng, đã sửa giếng và lấy bông gạo may áo trấn thủ để tặng bộ đội. Ngày nghỉ thì đi thăm thương binh.

          - Các giáo viên đã quyên 1 ngày lương để giúp thương binh.

          - Trước kia, trong khu không có trường trung học nào, từ ngày độc lập, trong khu đã sửa được 5 trường trung học.

          - Đồng bào các xã đã tự hùn tiền mở 1 trường trung học.

          - Nhờ sự cố gắng của ông Hiệu trưởng và sự sốt sắng giúp đỡ của đồng bào trong làng, mà Yên Luật đã lập được 1 trường trung học.

          - Do sự hoạt động của ông Ti trưởng Vương Kiêm Toàn và sự hăng hái của nam nữ giáo viên bình dân học vụ mà đã có sách in để cho đồng bào thiểu số học.

Đó là những thành tích khá tốt đẹp trong mặt trận văn hoá của ta. Tôi thay mặt Chính phủ mà khen ngợi:

          Các ông Ti trưởng giáo dục và Bình dân học vụ.

          Các ông Hiệu trưởng và các anh chị em giáo viên, cùng các cháu học trò, đã áp dụng Học với Hành, đã thực hiện kháng chiến bằng văn hoá, văn hoá của kháng chiến.

          Đồng thời, tôi cảm ơn đồng bào Cao Xá, Yên Luật, và các làng, mặc dầu những sự khó khăn thiếu thốn trong lúc này, đồng bào đã ra sức ủng hộ giáo dục, ủng hộ kháng chiến.

          Tôi mong rằng sẵn cái nền tảng đó, các ông Ti trưởng, các anh chị em giáo viên, các cháu học sinh, cùng toàn thể đồng bào cố gắng thêm, làm sao cho khu 10 trở nêm một khu kiểu mẫu về mặt giáo dục cũng như về mặt kháng chiến.

Chào thân ái và quyết thắng

Tháng 1 nǎm 1948

HỒ CHÍ MINH

(*) Khu 10: Lào Cai, Hà Giang, Yên Bái, Phú Thọ, Tuyên Quang, Vính Yên.

Hồ Chí Minh toàn tập Nhà XB Sự thật – Hà Nội- 1985,

 tập V,  trang 41.

 

3. THƯ GỬI HỘI NGHỊ GIÁO DỤC TOÀN QUỐC

(Nhờ ông Bộ trưởng Bộ Quốc gia Giáo dục chuyển)

Nhân dịp Hội nghị giáo dục toàn quốc họp, tôi có lời thân ái chào thǎm các đại biểu.

Về vấn đề giáo dục, tôi có mấy ý kiến sau đây cống hiến với Hội nghị.

Chúng ta cần phải có một nền giáo dục kháng chiến và kiến quốc. Vì vậy, chúng ta:

1. Phải sửa đổi triệt để chương trình giáo dục cho hợp với sự nghiệp kháng chiến và kiến quốc.

2. Muốn như thế, chúng ta phải có sách kháng chiến và kiến quốc cho các trường.

3. Chúng ta phải sửa đổi cách dạy cho hợp với sự đào tạo nhân tài kháng chiến và kiến quốc.

4. Chúng ta phải đào tạo cán bộ mới và giúp đỡ cán bộ cũ theo tôn chỉ kháng chiến và kiến quốc.

5. Về bình dân học vụ, nhờ sự hy sinh cố gắng của nam nữ giáo viên, đã có kết quả rất tốt đẹp. Bây giờ, số đông đồng bào đã biết đọc biết viết thì chúng ta phải có một chương trình để nâng cao thêm trình độ vǎn hoá phổ thông của đồng bào.

Với sự lãnh đạo của Bộ trưởng và sự cố gắng thi đua ái quốc của toàn thể nhân viên giáo dục, tôi chắc Hội nghị sẽ có một chương trình hoạt động thiết thực để đi đến thành công.

Chào thân ái và quyết thắng

Tháng 7 nǎm 1948

HỒ CHÍ MINH

Sách Hồ Chí Minh Bàn về công tác giáo dục,

NXB Sự thật, Hà Nội, 1972, tr.24-25.

4. THƯ GỬI CÁC HỌC SINH TRƯỜNG SƯ PHẠM MIỀN NÚI TRUNG ƯƠNG NHÂN DỊP KHAI GIẢNG

Các cháu thân mến,

Nhân dịp Trường sư phạm khai giảng, Bác gửi lời thân ái hỏi thăm và chúc các cháu học tập tiến bộ.

Các cháu thuộc nhiều dân tộc và ở nhiều địa phương. Nhưng các cháu đều là con em của đại gia đình chung: là gia đình Việt Nam; đều có một Tổ quốc chung: là Tổ quốc Việt Nam.

Trong hơn 80 năm, vì chúng ta bị thực dân Pháp và bọn vua chúa áp bức cho nên chúng ta lạc hậu, văn hoá kém cỏi, mà chúng nó áp bức được là vì chúng nó chia rẽ chúng ta, vì chúng ta chưa biết đoàn kết.

Ngày nay, các dân tộc anh em chúng ta muốn tiến bộ, muốn phát triển văn hoá của mình thì chúng ta phải tẩy trừ những thành kiến giữa các dân tộc, phải đoàn kết, thương yêu, giúp đỡ nhau như anh em một nhà.

Nhiệm vụ của các cháu là thi đua học tập để sau này góp phần vào việc mở mang quê hương của mình và việc xây dựng nước Việt Nam yêu quý của chúng ta.

Bác sẽ có giải thưởng cho những cháu nào thi đua khá nhất.

Mong các cháu cố gắng và thành công.

Ngày 19 tháng 3 năm 1955

                HỒ CHÍ MINH

Báo Nhân dân, số 385, ngày 22-3-1955.

Hồ Chí Minh toàn tập, NXB Chính trị Quốc gia,

 t.7, tr.496.

5. THƯ GỬI CÁC CHÁU LƯU HỌC SINH VIỆT NAM

HỌC Ở MÁT-XCƠ-VA

 

Thân gửi các cháu lưu học sinh kỹ thuật, tiếng Nga và các cháu thiếu nhi Việt Nam học ở Mát-xcơ-va.

Bác và phái đoàn muốn thăm tất cả các cháu. Tiếc vì bận quá không thể đi được.

Bác rất vui lòng được biết tất cả các cháu đều cố gắng chăm chỉ học tập và biết tiết kiệm. Như thế là rất tốt. Thế là các cháu đã thực hiện được lời Bác dặn: ở Liên Xô cũng phải luôn luôn nhớ đến hoàn cảnh khó khăn ở trong nước.

Nay phái đoàn trở về nước, Bác có mấy điều dặn chung các cháu:

1. Các cháu học kỹ thuật và học tiếng Nga cần nhận rõ mình học cốt để phục vụ Tổ quốc, phục vụ nhân dân. Học ngành nào cũng cần phải căn cứ vào nhu cầu của Tổ quốc, của nhân dân mà định, không thể tuỳ theo sở thích riêng của mình.

2. Các cháu thiếu niên phải luôn luôn ngoan ngoãn, kính trọng, vâng lời cô giáo, thầy giáo và thương yêu giúp đỡ lẫn nhau. Nghe nói có vài cháu chưa được thật ngoan, còn hơi bướng bỉnh. Bác mong các cháu ấy hãy cố gắng sửa chữa để tất cả các cháu trở thành những thiếu nhi ngoan ngoãn, xứng đáng là cháu ngoan của Bác.

3. Nhờ Đảng Cộng sản, Chính phủ và nhân dân Liên Xô hết lòng giúp đỡ các cháu ăn học, vậy các cháu phải chăm học tiến bộ và đoàn kết với các bạn Liên Xô. Như thế mới xứng đáng với công ơn giáo dục của Liên Xô.

Đảng, Chính phủ và nhân dân ta rất mong muốn các cháu ngày càng tiến bộ, học tập được nhiều kết quả để mai sau về nước phục vụ nhân dân. Bác luôn theo dõi sự tiến bộ của các cháu. Bác mong các cháu có nhiều thành tích mới báo cáo cho Bác.

Bác hôn các cháu.

Lếccút, ngày 19 tháng 7 năm 1955


                     BÁC HỒ

Hồ Chí Minh toàn tập, NXB Chính trị Quốc gia, t8, tr25.

6. THƯ GỬI CÁC CỤ "PHỤ LÃO DIỆT DỐT"

XÃ NAM LIÊN HUYỆN NAM ĐÀN NGHỆ TĨNH

Hà Nội, ngày 19 tháng 12 nǎm 1958

Kính gửi các cụ " Phụ lão diệt dốt”

Tôi xin cảm ơn các cụ đã gửi thư cho tôi và rất vui lòng được biết rằng xã ta đã thanh toán xong nạn mù chữ.

Các cụ đã ra sức đôn đốc và giúp đỡ đồng bào trong việc bình dân học vụ, như vậy các cụ thật xứng đáng là “lão đương ích tráng”.

Tôi rất mong rằng từ nay các cụ sẽ tiếp tục đôn đốc và giúp đỡ đồng bào trong xã:

- Cố gắng học thêm nữa để nâng cao hơn trình độ vǎn hoá.

- Đẩy mạnh phong trào tổ đổi công và hợp tác xã một cách khẩn trương và chắc chắn, làm nhiều tiểu thuỷ nông, dùng nhiều phân bón, cải tiến kỹ thuật, thi đua tǎng gia sản xuất và thực hành tiết kiệm, để nâng cao mức sống hơn nữa.

- Đoàn kết chặt chẽ, xây dựng và phát triển mĩ tục thuần phong.

Như các cụ đã biết, đồng bào trong nước và nhân dân các nước anh em rất chú ý đến xã ta. Vì vậy, xã ta nên cố gắng thành một xã kiểu mẫu về mọi mặt: kinh tế, chính trị, vǎn hoá, xã hội

Kính chúc các cụ mạnh khoẻ, sống lâu và nhờ các cụ chuyển lời chào thân ái của tôi đến tất cả anh em, bà con và các cháu thanh niên, nhi đồng trong xã ta và các xã láng giềng.

 

HỒ CHÍ MINH

Bản chụp bút tích, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Hồ Chí Minh toàn tập, NXB Chính trị Quốc gia,

t9, tr271

8. LỜI CĂN DẶN GIÁO VIÊN MẪU GIÁO

         

          Làm mẫu giáo tức là thay mẹ dạy trẻ. Muốn làm được thế thì trước hết phải yêu trẻ. Các cháu nhỏ hay quấy, phải bền bỉ, chịu khó mới nuôi dạy được các cháu. Dạy trẻ cũng như trồng cây non. Trồng cây non được tốt thì sau này cây lên tốt. Dạy trẻ nhỏ tốt thì sau này các cháu thành người tốt.

          Công tác giáo viên và mẫu giáo có khác nhau, nhưng cùng chung một mục đích đào tạo những người công dân tốt, cán bộ tốt cho Tổ quốc, cho chủ nghĩa xã hội. Điều trước tiên là dạy các cháu về đạo đức. Anh chị em giáo viên và mẫu giáo cần luôn luôn gương mẫu về đạo đức để các cháu noi theo.

Báo Nhân dân, số 2016

ngày 23-9-1959

Hồ Chí Minh toàn tập, NXB Chính trị Quốc gia,

t9, tr509.

9. THƯ KHEN TỈNH HOÀ BÌNH, TỈNH MIỀN NÚI
ĐẦU TIÊN XOÁ XONG NẠN MÙ CHỮ

Thân ái gửi đồng bào và cán bộ tỉnh Hoà Bình,

Tôi rất vui lòng thay mặt Trung ương Đảng và Chính phủ gửi lời khen ngợi tỉnh nhà, là tỉnh miền núi đầu tiên đã xoá xong nạn mù chữ.

Trước đây, dưới chế độ thực dân và phong kiến, ở Hoà Bình hơn 95% người mù chữ, cả tỉnh chỉ có một trường tiểu học.

Ngày nay, dưới chế độ dân chủ tốt đẹp của ta, 95% nhân dân biết đọc biết viết, tất cả 194 xã đều có trường tiểu học, trong tỉnh lại có nhiều trường cấp II, cấp III và trường sư phạm. Đó là một thắng lợi vẻ vang.

Thắng lợi vẻ vang đó là do sự cố gắng của toàn thể đồng bào và cán bộ, do chính sách dân tộc đúng đắn của Đảng và Chính phủ ta.

Nhưng đồng bào và cán bộ ta chớ vì thắng lợi mà tự mãn. Chúng ta phải cố gắng hơn nữa, đẩy mạnh phong trào bổ túc văn hoá, phải ra sức củng cố và phát triển hợp tác xã nông nghiệp, thi đua tăng gia sản xuất và thực hành tiết kiệm để hoàn thành tốt kế hoạch Nhà nước năm 1961, để cải thiện hơn nữa đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân.

Chúc đồng bào và cán bộ hăng hái thi đua và thu nhiều thắng lợi.

                                                                                                                                                                                                                                      HỒ CHÍ MINH

Thư gửi ngày 17-1-1961

Báo Nhân dân, số 2512, ngày 3-2-1961.

Hồ Chí Minh toàn tập, NXB Chính trị Quốc gia,

t10, tr 249.

 

10. THƯ BÁC HỒ VÀ BÁC TÔN GỬI CÁC CHÁU THIẾU NHI TRƯỜNG HOÀNG LỆ KHA (TÂY NINH)

VÀ TẤT CẢ CÁC CHÁU MIỀN NAM.

(tháng 9-1965)

Các cháu yêu quí,

Đọc thư các cháu trường Hoàng Lệ Kha gửi cho hai Bác nhân dịp tết trung thu, hai Bác rất vui mừng và cảm động. Các cháu rất nhớ hai Bác và mong đến ngày nước nhà thống nhất. Cũng như đồng bào miền Bắc, hai Bác rất thương các cháu thiếu nhi miền Nam và mong miền Nam mau đến ngày giải phóng, cho Bắc Nam sum họp một nhà.

Vì giặc Mỹ và bọn tay sai bán nước mà đồng bào và các cháu miền Nam phải chịu nhiều đau khổ. Các cháu như hoa mới nở, như mầm non mới lên, mà quân thù dã man đã ra tay vùi dập.

Chính vì độc lập tự do của Tổ quốc, vì tương lai hạnh phúc của con em, mà hơn mười năm nay đồng bào miền Nam, cha mẹ cô bác của các cháu đã chiến đấu vô cùng oanh liệt, hy sinh tất cả để đánh đuổi giặc Mỹ và lũ tay sai. Và các cháu thiếu nhi miền Nam cũng sớm theo gót cha anh mà góp phần chống Mỹ cứu nước.

Hai Bác rất vui lòng nghe nói các cháu đã làm được nhiều việc có ích như: giúp gia đình sản xuất, làm công tác thông tin liên lạc, đào hầm, vót chông, giúp các cô bác xây dựng làng chiến đấu..v.v.. Hai Bác càng mừng được biết các cháu luôn luôn cố gắng học tập tốt trong hoàn cảnh rất khó khăn, dù là những nơi quân lính giặc luôn luôn càn quét xóm làng, máy bay Mỹ luôn luôn bắn phá trường học. Nhiều cháu đã tỏ ra gan dạ, thông minh, xứng đáng là con em của miền Nam anh hùng.

Đồng bào miền Nam ta rất anh hùng. Thiếu nhi miền Nam ta cũng rất anh hùng.

 Cuộc đấu tranh yêu nước vô cùng anh dũng của đồng bào miền Nam ta, có sự giúp đỡ hết lòng của đồng bào miền Bắc, của các nước xã hội chủ nghĩa, và của nhân dân tiến bộ toàn thế giới nhất định sẽ thắng lợi hoàn toàn.

Nhất định miền Nam ta sẽ được giải phóng !

Nước Việt Nam ta nhất định sẽ thống nhất hoàn toàn !

Hai Bác tin chắc rằng :

"Bắc Nam sẽ sum họp một nhà,

Bác cháu ta sẽ gặp mặt, trẻ già vui chung.

Nhớ thương các cháu vô cùng,

Mong sao mỗi cháu là một anh hùng thiếu nhi".

Hai Bác, đồng bào và thiếu nhi miền Bắc gửi các cháu cái hôn, và thân ái gửi lời hỏi thăm các thầy cô giáo cùng bố mẹ của các cháu.

Bác Hồ và Bác Tôn,

Bác Hồ với Giáo dục, NXB Giáo dục,

tr 244-245.

 

11. THƯ GỬI CÁC CHÁU HỌC SINH XÃ NAM LIÊN (NGHỆ AN)

Thân ái gửi các cháu học sinh xã Nam Liên,

Bác đã nhận được thư của các cháu, Bác rất vui mừng. Các cháu học sinh đã cố gắng thi đua học tập tốt, lao động tốt, góp phần xây dựng quê hương chống Mỹ, cứu nước.

Bác hoan nghênh đồng bào, cấp uỷ đảng, chính quyền, các thầy giáo, cô giáo xã Nam Liên đã chăm lo đến việc dạy và học và đảm bảo tốt phòng không an toàn cho các thầy giáo, cô giáo và các cháu.

Bác hôn các cháu.

Hà Nội, ngày 15 tháng 3 năm 1967

BÁC HỒ

Sách Bác Hồ với quê hương Nghệ - Tĩnh,

Ban nghiên cứu Lịch sử Đảng tỉnh uỷ Nghệ - Tĩnh, 1977, tr.155.

 

12. THƯ GỬI CÁC CÁN BỘ, CÔ GIÁO, THẦY GIÁO, CÔNG NHÂN VIÊN, HỌC SINH, SINH VIÊN NHÂN DỊP BẮT ĐẦU NĂM HỌC MỚI

(tháng 10-1968)

Các cô các chú và các cháu thân mến,

Nhân dịp đầu nǎm học thứ tư chống Mỹ, cứu nước, Bác thân ái gửi lời thǎm hỏi tất cả các cô, các chú và các cháu.

Trong hoàn cảnh cả nước có chiến tranh, sự nghiệp giáo dục của chúng ta vẫn phát triển nhanh, mạnh hơn bao giờ hết.

Bác vui lòng biết rằng mặc dù hoàn cảnh khó khǎn, hiện nay miền Bắc nước ta đã có một vạn hai nghìn trường phổ thông, mỗi xã đều có trường cấp một, nhiều xã đã có trường cấp hai, các huyện đều có ít nhất một trường cấp 3. Số người đi học đã hơn 6 triệu, trong đó có hơn 1 triệu cán bộ và công nông đang học bổ túc vǎn hoá. Số người vào học các trường đại học và trung học chuyên nghiệp tǎng gần gấp 3 lần so với trước chiến tranh chống Mỹ. Hơn 30 trường đại học và 200 trường trung học chuyên nghiệp đã phối hợp chặt chẽ với các ngành và các địa phương, đẩy mạnh công tác đào tạo cán bộ, tập trung cũng như tại chức.

Các trường đã có nhiều cố gắng trong việc thi đua dạy tốt và học tốt, bảo đảm an toàn cho thầy và trò, làm cho đời sống vật chất và tinh thần ngày càng tiến bộ.

Mặc dù giặc Mỹ điên cuồng đánh phá miền Bắc ác liệt, chúng không những đã thất bại thảm hại trên mặt trận chính trị, quân sự, mà ta đã thắng chúng cả trên mặt trận giáo dục và đào tạo cán bộ.

Làm được như vậy là nhờ Đảng ta có đường lối đúng đắn, quân đội và nhân dân ta rất anh hùng; và cũng do các cô, các chú, các cháu trong các trường học đã cùng nhau vượt qua nhiều khó khǎn để hoàn thành tốt nhiệm vụ.

Nhân dịp này, Bác khen ngợi những cố gắng và thành tích mà các cô, các chú và các cháu đã đạt được.

Nhưng đế quốc Mỹ và còn ngoan cố. Cách mạng nước ta còn phải khắc phục nhiều khó khǎn gian khổ để đạt thắng lợi hoàn toàn. Hiện nay, Đảng và nhân dân giao cho các cô, các chú, các cháu nhiệm vụ lớn hơn trước. Vì vậy, Bác nhắc các cô, các chú và các cháu mấy điều sau đây:

- Thầy và trò phải luôn luôn nâng cao tinh thần yêu Tổ quốc, yêu chủ nghĩa xã hội, tǎng cường tình cảm cách mạng đối với công nông, tuyệt đốí trung thành với sự nghiệp cách mạng, triệt để tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, sẵn sàng nhận bất kỳ nhiệm vụ nào mà Đảng và nhân dân giao cho, luôn luôn cố gắng cho xứng đáng với đồng bào miền Nam anh hùng.

- Dù khó khǎn đến đâu cũng phải tiếp tục thi đua dạy tốt và học tốt. Trên nền tảng giáo dục chính trị và lãnh đạo tư tuởng tốt, phải phấn đấu nâng cao chất lượng vǎn hoá và chuyên môn nhằm thiết thực giải quyết các vấn đề do cách mạng nước ta đề ra và trong một thời gian không xa, đạt những đỉnh cao của khoa học và kỹ thuật.

- Các cô các chú, các cháu phải cùng nhau tổ chức và quản lý đời sống vật chất và tinh thần ở các trường học ngày một tốt hơn, tǎng cường bảo đảm sức khoẻ và an toàn.

Nhiệm vụ của cô giáo, thầy giáo là rất quan trọng và rất vẻ vang.

Giáo dục là sự nghiệp của quần chúng. Cần phải phát huy đầy đủ dân chủ xã hội chủ nghĩa, xây dựng quan hệ thật tốt, đoàn kết thật chặt chẽ giữa thầy và thầy, giữa thầy và trò, giữa học trò với nhau, giữa cán bộ các cấp, giữa nhà trường và nhân dân để hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ đó.

Giáo dục nhằm đào tạo những người kế tục sự nghiệp cách mạng to lớn của Đảng và nhân dân ta, do đó các ngành, các cấp đảng và chính quyền địa phương phải thật sự quan tâmhơn nữa đến sự nghiệp này, phải chǎm sóc nhà trường về mọi mặt, đẩy sự nghiệp giáo dục của ta lên những bước phát triển mới.

Bác mong chờ những thành tích mới của các cô, các chú và các cháu.

Chào thân ái và quyết thắng

                   BÁC HỒ

Báo Nhân dân, số 5299,

ngày 16-10-1968

Hồ Chí Minh toàn tập, NXB Chính trị Quốc gia

t12, tr 402-404.

 Phòng NV



Lượt xem: 1886 views
Xem tin theo ngày:     Tháng:    Năm: